Kır Kapı Geçidi: KÖ 4500’de Kontes Cevval Kırselin Ayaz (I) (KÖ 4525 – KÖ 4490), Kır Kapı’nın inşasını başlatmıştır. Geçit, Sisli Dağlar’ın doğu kolları ile Omur Dağları’nın batı kolları arasındaki ovaya inşa edilmiştir. Her iki dağ sırasının eteklerinden yükselen iki görkemli kuleleri birbirine bağlayan uzun bir köprü vardır. İki Kuleli Geçit de denen yapının heybetli iki yivli kapısı vardır. İnşasının tamamlandığı KÖ 4487’den beri hem kuzey hem de batıdan, savaşbeyleri ve savaşhanımları akınlarıyla zaman zaman el değiştirir.
Buzkır’ın Büyük Tapınağı: Buzkırlılar’ın kuzeye özgü eşsiz ve kubat zanaatiyle işlenmiş yapı, güneydeki yumuşak hatlı, dairesel ve süslü tapınaklardan değildi. Her biri yedi dev sağlam kaya bloğunun üst üste dizilmesiyle yükselen on üç parçalı ve köşeli dört sütun vardı. Sütunlar sanki gökyüzünü omuzlarında taşıyordu. Yapının merkezinde, zeminden aşağıya doğru oval biçimde daralan derin bir çukur vardı. Burada dokuz bin kış önce göklerden bir ateş topu hâlinde düştüğü rivayet edilen, Gök Rahipleri tarafından içi sabırla oyulup bir çanak formuna dönüştürülen o devasa göktaşı vardı. Kutsal Ateş, bu diyarlardan olmayan çanağın bağrında harlanıyordu. Gürül gürül yangın mavisi alevler, göktaşının simsiyah ve pürüzlü yüzeyinde raks eder.
Merilya Heykeli: Güneylilerin Ana Tanrıça ve Dokuz Oğul ile On Kızın Annesi dedikleri Merilya’nın en büyük tapınağı Altıngüney’dedir. Yapının geniş ve yüksek bir kubbesi vardır. Uğursuz Dağlar’ın güney eteklerine, şehri korusun diye inşa edilmiştir. Heykel bir insanın hayal edebileceği en güzel suretle işlenmiştir. Tanrıçanın gözleri kapalı, bir elini masmavi göğe açmış, sol eli göbeğindedir. Sol göğüsü ve sol omzu açık, sağ göğsü ve sağ omzunu elbisesinin örttüğü bir figürdür. Doğrudan şehre bakar. Merilya’nın oğullarını ve kızlarını sadece sol göğsüyle beslediği söylenir. Sağ göğsünü insanlar için feda ettiğine inanılır. Bu yüzden şehrin heykeltraşları, rahibelerin söylediklerine sadık kalarak onu böyle yansıtmışlardır.
Yedi Sur: Sefir İmparatorluğu’nun bir zamanlar başkenti olan Sefir şehri için inşa edilen surlardır. İmparatorluğun ilk yedi hükümdarı tarafından hem şehri koruması hem de şehrin takı olarak inşa ettirilmiştir. Yedi Sur’un ilk katmanını KÖ 4980’de, son katmanı ise KÖ 4810’da inşa edilmiştir. Surları inşa eden , adlarını yaşaması için kendi isimlerini vermiştir.
Amnisar Kızılhilâl (I) (Uyanış Çağı – KÖ 4968), Amnisar Suru’nu KÖ 4980’de inşa ettirmiştir.
Sedefaryon Sedef (I) (KÖ 4995 – KÖ 4923), Sedefaryon Suru’nu KÖ 4960’da inşa ettirmiştir.
Vahşelin Vahşikor (II) (KÖ 4955 – KÖ 4885), Vahşelin Suru’nu KÖ 4925’te inşa ettirmiştir.
Almir Altıngüney (VI) (KÖ 4935 – KÖ 4860), Almir Suru’nu KÖ 4899’da inşa ettirmiştir.
Ilyadyon Sedef (I) (KÖ 4910 – KÖ 4838), Birinci Ilyadyon Suru’nu KÖ 4870’de inşa ettirmiştir.
Ilyadyon Sedef (II) (KÖ 4880 – KÖ 4808), İkinci Ilyadyon Suru’nu KÖ 4815’da inşa ettirmiştir.
Merisa Altıngüney (V) (KÖ 4845 – KÖ 4773), Merisa Suru’nu KÖ 4810’te inşa ettirmiştir.
DENİZ KOCATÜRK 